مسئله توسعه در مرکز تاریخی مکزیکوسیتی
مرکز تاریخی مکزیکوسیتی یکی از متراکمترین و محدودشدهترین بافتهای شهری جهان را دارد. قوانین فدرال و محلی اجازه تخریب بناهای تاریخی را نمیدهند و مقررات ارتفاع، ساختوساز جدید را به حداکثر هشت طبقه محدود میکنند. در عین حال، شهر به فضاهای اداری، تجاری، فرهنگی و مسکونی جدید نیاز دارد. این تضاد، توسعه متعارف شهری را عملاً متوقف کرده است.
برنامهای با صدها هزار مترمربع زیربنا وجود دارد، اما هیچ زمین خالی یا ظرفیت عمودی برای استقرار آن دیده نمیشود. این شرایط، معماران را به سمت یک مسیر غیرمعمول اما منطقی هدایت میکند: توسعه به زیر سطح زمین.
میدان زوکالو بهعنوان بستر پروژه
میدان زوکالو با مساحت ۵۷٬۶۰۰ مترمربع، قلب سیاسی و اجتماعی مکزیکوسیتی محسوب میشود. ساختمانهایی مانند کلیسای جامع، کاخ ملی و مجموعههای حکومتی این میدان را احاطه کردهاند. این فضا در طول سال میزبان مراسم ملی، تجمعات سیاسی، رویدادهای فرهنگی و فعالیتهای عمومی متنوع است.
پروژه Earthscraper این میدان را بهعنوان سایت اصلی انتخاب میکند، زیرا زوکالو ظرفیت فضایی عظیمی دارد و در عین حال نقش نمادین خود را حفظ کرده است. پروژه بدون تغییر در سیمای میدان، از عمق زمین برای پاسخ به نیازهای شهری استفاده میکند.
Earthscraper؛ آسمانخراشی که به پایین رشد میکند
Earthscraper بهعنوان نقطه مقابل آسمانخراشهای متداول عمل میکند. این پروژه بهجای افزودن حجم به خط آسمان، یک هرم معکوس را در دل زمین شکل میدهد. طراحی پروژه بر اساس یک فضای خالی مرکزی انجام میشود که نور طبیعی و تهویه را به تمام فضاهای قابل استفاده منتقل میکند.
این سازماندهی فضایی، کیفیت زیستی را در عمق زمین حفظ میکند و وابستگی پروژه به سیستمهای مکانیکی را کاهش میدهد. معماران کف میدان زوکالو را با یک صفحه شیشهای میپوشانند تا نور، دید و ارتباط بصری بین سطح شهر و فضاهای زیرزمینی برقرار بماند.
حفظ فضای عمومی و تداوم زندگی شهری
پروژه Earthscraper فعالیتهای میدان زوکالو را متوقف نمیکند. کف شیشهای میدان اجازه میدهد رویدادهای شهری بدون وقفه ادامه پیدا کنند. همزمان، زندگی معماری در زیر زمین جریان میگیرد و بهصورت همزمان با فضای عمومی تعامل برقرار میکند.
این رویکرد، تضاد میان حفاظت تاریخی و توسعه شهری را از بین میبرد. پروژه نهتنها به بافت تاریخی آسیب نمیزند، بلکه لایههای پنهان شهر را به بخشی از تجربه معاصر تبدیل میکند.
جمعبندی و مشخصات پروژه
دفتر BNKR Arquitectura پروژه Earthscraper را برای مسابقه EVOLO سال ۲۰۰۹ طراحی کرد. این طرح با زیربنای تقریبی ۷۷۵٬۰۰۰ مترمربع، یک الگوی جایگزین برای توسعه در شهرهای تاریخی متراکم ارائه میدهد. Earthscraper نشان میدهد معماری میتواند بدون تخریب، بدون رقابت با خط آسمان و بدون حذف فضای عمومی، پاسخگوی نیازهای آینده شهر باشد.در نهایت این پروژه در حد ایده باقی ماند و هرگز اجرا نشد.
وا چه عجیبه